แหล่งเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น

โอ่งมังกรได้ถือกำเนิดขึ้นบนแผ่นดินไทยมากว่า 80 ปีแล้ว ณ ดินแดนฝั่งตะวันตกของประเทศไทย ที่ได้ชื่อว่า ดินดีเหมาะแก่การทำโอ่ง ที่จังหวัดราชบุรี เมื่อปี 2476 นาย ฮง แซ่เตี่ย และ นาย จือเหม็ง แซ่อึ้ง เป็นชาวจีนจากเมืองปั้งโคย ได้อพยพมาตั้งถิ่นฐานในประเทศไทย และได้พบว่า แหล่งดินที่จังหวัดราชบุรีเหมาะแก่การปั้นโอ่ง จึงหุ้นกันก่อตั้งโรงโอ่ง จนเป็นที่มาของโรงโอ่ง เก้าแซไถ่ และ เถ้าฮงไถ่ โดย โรงโอ่งเถาแซไถ่เน้นผลิตโอ่งและกระถางต้นไม้ ส่วน โรงโอ่งเถ้าฮงไถ่ เน้นเครื่องเซรามิกและเครื่องประดับตกแต่ง ปัจจุบัน ทายาทรุ่นที่ 3 คุณ พงษ์ศักดิ์   สุพานิชารภาชน์เป็นเจ้าของ

VLUU L110, M110 / Samsung L110, M110

สมัยก่อน โอ่งได้เป็นที่ต้องการอย่างแพร่หลาย เพราะ แต่ละบ้าน จำเป็นที่จะต้องมีภาชนะบรรจุน้ำ ซึ่งภาชนะส่วนใหญ่ก็จะเป็น โอ่งหรือถังไม้ พอมีการตั้งโรงงาน โอ่งก็กลายเป็นธุรกิจการค้า โดยเฉพาะสมัยสงครามโลก โอ่งที่นำเข้าจากเมืองจีนเริ่มขลาดแคลน โรงงานจึงต้องผลิตส่ง โดยโรงโอ่งสมัยนั้นจะตั้งอยู่ริมแม่น้ำ เพื่อง่ายต่อการขนส่งมังกรเป็นเทพเจ้าแห่งพลังความดีงาม และชีวิต ถือเป็นสัตว์มงคลตามเทพนิยายจีน ช่างปั้นจึงเลือกนำมาปั้นเป็นลวดลายบนโอ่ง จนกลายเป็นที่มาของโอ่งมังกร ราชบุรี   การปั้นโอ่งและการวาดลายบนโอ่งนั้น มีมีบันทึกไว้เป็นตำรา อาศัยโดยการสืบทอดฝีมือผ่านการลงมือทำด้วยตนเอง อาศัยความชำนาญ

ในอดีตโอ่งมังกรเป็นมากกว่าภาชนะบรรจุน้ำ แต่ยังเป็นเครื่องบ่งบอกฐานะอันมั่งคั่งของผู้ที่ครอบครอง ด้วยระยะทางที่ไกลจากแหล่งผลิตทำให้ราคาของโอ่งสูงขึ้นเป็นเท่าตัว โอ่งจึงเป็นเครื่องชี้สถานภาพทางสังคมของคนสมัยก่อน ปัจจุบันมีการใช้ถังพลาสติกแทนโอ่งความต้องการใช้โอ่งจึงลดน้อยลง เถ้าฮงไถ่จึงได้มีการปรับตัวให้เข้ากับการเปลี่ยนแปลง รับงานเฉพาะทางมากขึ้น โดยเฉพาะกระถางบอนไซ บอนไซต้องการกระถางเฉพาะที่เหมาะกับขนาด เน้นคุณภาพและฐานเฉพาะ ราคาก็จะแตกต่างกัน จึงทำให้เถ้าฮงไถ่อยู่ได้ ซึงในปัจจุบันได้หยุดผลิตโอ่งไปแล้ว โอ่งมีลักษณะคงทน ไม่มีสารเคมี ปัจจุบันจึงใช้ถนอมอาหาร เช่น ดองผักกาด ดองหน่อไม้ แทนการใส่น้ำเช่นในอดีต จึงเป็นที่ต้องการมาก โดยเฉพาะเกาหลี ได้สั่งโอ่งไปหมักกิมจิ หมักเหล้า เพราะโอ่งปลอดสารเคมี โอ่งยิ่งเป็นขอขึ้นชื่อมากของจังหวัดราชบุรีดังที่ปรากฏอยู่ในคำขวัญของจังหวัดราชบุรี

คนสวยโพธาราม
คนงามบ้านโป่ง
เมืองโอ่งมังกร
วัดขนอนหนังใหญ่
ตื่นใจถ้ำงาม
ตลาดน้ำดำเนิน
เพลินค้างคาวร้อยล้าน
ย่านยี่สกปลาดี

ขั้นตอนการผลิต

1. ก่อนที่จะทำการปั้นโอ่งเราต้องวัตถุดิบ (ดิน) ที่มีคุณภาพเหมาะที่จะใช้ในการปั้นโอ่งเสียก่อน เมียได้วัตถุดิบแล้วก็ให้ใช้น้ำผสมกับดินที่ได้หมักดินทั้งไว้ประมาณ 3 วัน

VLUU L110, M110 / Samsung L110, M110

2. เมื่อหมักดินได้ครบสามวันแล้วจิงน้ำดินที่หมักได้ที่แล้วมาเข้าเครื่องนวดดินให้ดินป็นเนื้อเดียวกันเพื่อสะดวกในการปั้นโอ่ง

VLUU L110, M110 / Samsung L110, M110

3. หลังจากนวดดินจนเป็นเนื้อเดียวกันแล้วชั่งปั้นก็จะนำดินขึ้นมาโม่เพื่อนำการปั้นดินเป็นรูปร่าง เสร็จแล้วนำภาชนะที่ปั้นได้วางผึ่งให้แห้ง

VLUU L110, M110 / Samsung L110, M110

4. ระหว่างการผึ่งภาชนะให้แห้งจะมีช่างไม้ขูดภาชนะเพื่อให้เรียบ ให้เป็นรูปทรงที่สวยงามปราณีตขึ้น แล้วจึงแกะลายรอบๆโอ่ง หลังจากนั้นก็นำน้ำยาเคลือบภาชนะไว้จนแห้งสนิท จากนั้นก็นำมาเขียนลาย

VLUU L110, M110 / Samsung L110, M110
5. แล้วจึงนำภาชนะเข้าเตาอบเพื่อทำการเผา สำหรับเตาฟืนจะใช้ความร้อนประมาณ 700-800 องศาเชลเซียส เวลาในการเผาประมาณ 7-8 ชั่วโมง

VLUU L110, M110 / Samsung L110, M110

VLUU L110, M110 / Samsung L110, M110

เสร็จสมบูรณ์

การถ่ายทอดความรู้

กระบวนการถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับการปั้นโอ่งมังกรของชาวตำบล เจดีย์หัก อำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี

การปั้นโอ่งมังกรราชบุรีได้รับการถ่ายทอดมาจากชาวจีนที่อพยพเข้ามาจากประเทศจีนเข้ามาทำมาหากินในเมืองไทย โดยแบ่งออกเป็น 3 ยุคคือ ยุคแรกเป็นการนำความรู้เข้ามาสู่ชุมชน ยุคที่ 2 หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 เป็นการขยายตัวของสินค้า และยุคปัจจุบันเป็นยุคที่มีการปรับเปลี่ยนบทบาทของประโยชน์ใช้สอย รูปแบบสินค้าให้สอดคล้องกับความต้องการของลูกค้าและสภาพสังคม

VLUU L110, M110 / Samsung L110, M110

โอ่งมังกรสามใบแรกที่นำมาจากเมืองจีน

กลยุทธ์การพัฒนา

           กลยุทธ์การพัฒนาอุตสาหกรรมเครื่องเคลือบดินเผาที่เหมาะสมควรเน้นผลิตสินค้าสวนและบ้านที่มีขนาดใหญ่ สร้างคุณค่า (Value) ของลวดลายมังกรให้ลูกค้ารับรู้และเห็นคุณค่าว่าเป็นงานศิลปะที่ผลิตด้วยมือ ส่งเสริมการจ้างแรงงานไทยมากกว่าแรงงานต่างด้าว มีศูนย์ต้นแบบผลิตภัณฑ์และวัตถุดิบเพื่ออุตสาหกรรมเซรามิกจังหวัดราชบุรี มีการวิจัยและพัฒนาค้นหาวัตถุดิบ แสวงหานวัตกรรม เทคโนโลยีใหม่ที่นำมาช่วยในการผลิต หน่วยงานภาครัฐเข้ามาช่วยในการพัฒนาการออกแบบผลิตภัณฑ์และการส่งเสริมการตลาดรวมถึงการจัดรูปแบบโครงสร้างองค์กรให้ระบบและจดทะเบียนเป็นนิติบุคคลสิ่งที่สำคัญคือสถาบันารศึกษาในท้องถิ่น ควรสร้างนักออกแบบเครื่งปั้นดินเผามืออาชืพ และเน้นการสร้างตราสินค้า (Brand) ให้เป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวาง

VLUU L110, M110 / Samsung L110, M110

เครื่องเคลือบเซรามิก

Comments

comments

ใส่ความเห็น